Jak zachować się podczas zatrzymania?

Czerwiec 4, 2011

Policja zatrzymuje w razie podejrzenia, że zostało popełnione przestępstwo, musi zachodzić obawa ucieczki, ukrywania się, zatarcia śladów bądź nie można ustalić prawdziwego nazwiska osoby podejrzanej.

UWAGA! To Policja ocenia czy zachodzą te przesłanki

Nie tylko Policja może zatrzymywać, dokonać tego może każdy z nas, ale tylko jeżeli ma to miejsca bezpośrednio po dokonaniu przestępstwa. Czyli mówiąc wprost na tzw.  gorącym uczynku. Należy uważać przy tym na wskazaną bezpośredniość żeby nie zostać posądzonym o pozbawienie wolności drugiej osoby i nie narazić się na zarzuty.

Policja  zatrzymania może dokonać np. na ulicy, ale także w domach – każde miejsce jest odpowiednie, o ile prowadzi do celu. Miejsce i pora zatrzymania może być podyktowana tzw. elementem zaskoczenia. Dlatego w mediach często można zaobserwować akcje w domach przestępców, które funkcjonariusze przeprowadzają w nocy lub nad ranem.  Szczególnie dużo kontrowersji wzbudziło w ostatnim czasie zatrzymanie i przeszukanie twórcy portalu antykomar.pl, w którym odnaleźć można było materiały krytyczne w stosunku do obecnego Prezydenta RP.

Zostałem zatrzymany – co robić? W razie jakichkolwiek pytań i wątpliwości zachęcamy do kontaktu z Kancelarią Adwokacką (tutaj)

Przede wszystkim nie należy panikować.  Wysłuchaj uważnie podstaw zatrzymania. Staraj się uzyskać jak najwięcej informacji dotyczących zarzutów i domagaj się pokazania dowodów. Nie reaguj na krzyki, zmiany tonu zatrzymujących, prowokacje czy obietnice pomocy. Nie należy również zachowywać się w sposób butny czy arogancki, najlepiej grzecznie i spokojnie – opanowując emocje wypytywać o szczegóły podstaw zatrzymania.

UWAGA! Jeżeli zarzuty są poważne warto skorzystać z prawa do adwokata

W wielu amerykańskich filmach policjanci dokonujący zatrzymania przestępcy odczytują mu jego prawa, łącznie z prawem do adwokata. Podobne rozwiązanie przewiduje polski kodeks postępowania karnego. Osoba zatrzymywana przez policję powinna zostać poinformowana nie tylko, że może skontaktować się z adwokatem. Powinno się umożliwić niezwłoczną rozmowę telefoniczną i obecność adwokata przy składaniu wyjaśnień. W praktyce najczęściej wygląda to tak, że funkcjonariusze pytają czy zatrzymany żąda takiego kontaktu i informują telefonicznie o zatrzymaniu danego adwokata wracając do przesłuchania zatrzymanego.

UWAGA! Nie daj się zwieść! Należy zażądać najpierw bezpośredniej rozmowy telefonicznej z adwokatem (art. 245 kodeksu postępowania karnego), a następnie oświadczyć, że odmawia się składania wyjaśnień, podpisania protokołu i jakichkolwiek innych czynności bez obecności adwokata.

Przy poważnych zarzutach najlepiej skorzystać do konstytucyjnego i kodeksowego tzw. prawa do milczenia (art. 74 k.p.k. i art. 51 Konstytucji RP). Oczywiście nie ze względu na chęć mataczenia czy ustalania zeznań, ale emocje i nerwy sprawiają, że nie jesteśmy w stanie bardzo często w takiej sytuacji zebrać myśli co może wykorzystać policja ukierunkowując zeznania tak aby uzasadnić zarzuty.

Dowiedziałem się o zatrzymaniu bliskiej osoby – co robić? 

Po otrzymaniu informacji o zatrzymaniu kogoś bliskiego lub znajomego należy niezwłocznie zadzwonić do najbliższej komendy rejonowej Policji i ustalić czy dana osoba rzeczywiście została zatrzymana. Policja ma obowiązek udzielenia podstawowych informacji tzn. czy dana osoba została zatrzymana i gdzie przebywa. Jeżeli w komendzie rejonowej Policji nie podadzą nam wystarczających informacji należy zapisać nazwisko funkcjonariusza przyjmującego naszą prośbę, następnie skontaktować się bezpośrednio z Komendą Wojewódzka Policji (Rzecznikiem Prasowym, Sekretariatem Komendanta) i poinformować o zaistniałej sytuacji żądając wyjaśnień.

Jeżeli uzyskamy informację, że doszło do zatrzymania możemy:

  1. próbować dowiedzieć się w związku z jaką sprawą doszło do zatrzymania
  2. próbować uzyskać informację czy, a jeśli tak to kiedy planowane jest zwolnienie zatrzymanego
  3. próbować uzyskać jakiekolwiek dodatkowe informacje
Należy być przygotowanym, że funkcjonariusze mogą odmówić rozmowy i podawania jakichkolwiek szczegółów. Dzieje się tak bardzo często. 
UWAGA! Po zatrzymaniu nie ma możliwości spotkania lub rozmowy z osobą zatrzymaną. Tylko adwokat może spotkać się i porozmawiać z zatrzymanym
Czy zatrzymany potrzebuje adwokata?W razie jakichkolwiek pytań i wątpliwości zachęcamy do kontaktu z Kancelarią Adwokacką (tutaj)
W większości przypadków zatrzymań pomoc adwokata jest niepotrzebna. Ocena każdej sytuacji jest jednak inna. Jeżeli do zatrzymania doszło późnym popołudniem, wieczorem lub w nocy wszelkie czynności procesowe z udziałem zatrzymanego będą wykonywane zapewne następnego dnia. Zatrzymany jest natychmiast po przesłuchaniu i ewentualnym postawieniu zarzutów zwalniany (natychmiast może oznaczać kilka godzin).
UWAGA! Każdy kto został zatrzymany może wnieść do sądu zażalenie na zatrzymanie.
W szczególności jeżeli w trakcie zatrzymania policja użyła siły fizycznej, zniszczyła mienie lub zachowywała się w niewłaściwy sposób należy wnieść zażalenie. W wypadku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania można dochodzić odszkodowania i zadośćuczynienia (wzór zażalenia mogą Państwo zobaczyć w zakładce pro bono). 
Bardzo często policja namawia zatrzymanego podejrzewanego o popełnienie przestępstwa do przyznania się i złożenia wniosku o skazanie bez rozprawy uzależniając od tego zwolnienie. Jest to naganna praktyka, której należy się przeciwstawiać.
UWAGA! Policjant przedstawia sprawę jako oczywistą, a zebrane dowody jako niezbicie świadczące o winie. 
Jeżeli zostałeś zatrzymany, a następnie namawiany przez policjanta lub prokuartora przyznałeś się do popełnienia przestępstwa i złożyłeś wniosek o wymierzenie uzgodnionej kary skontaktuj się z adwokatem. Być może Twoja sprawa mogła zakończyć się w inny sposób. Wniosek o skazanie można cofnąć, a także złożyć na późniejszym etapie postępowania (np. w sądzie).
UWAGA! Policjanci szczególnie często namawiają sprawców       wykroczeń drogowych i osoby kierujące pod wpływem do składania wniosków o skazanie i wymierzenie określonej kary. Nie informują przy tym i pomijają inne możliwości (znacznie korzystniejsze dla sprawcy) zakończenia postępowania.
Zatrzymanie nie jest tożsame ze skazaniem, byciem karanym lub „notowanym”. Informacje o zatrzymanych osobach są wykorzystywane jedynie na potrzeby zwalczania i wykrywania sprawców przestępstw.
UWAGA! Jeżeli zatrzymany nie zostaje zwolniony po 24 godzinach należy przypuszczać, że policja zwróci się do  prokuratora aby wystąpił do sądu z wnioskiem o zastosowanie aresztu tymczasowego. W takiej sytuacji następuje nie tylko potrzeba ale i konieczność pomocy profesjonalisty. 
W razie jakichkolwiek pytań i wątpliwości zachęcamy do kontaktu z Kancelarią Adwokacką (tutaj)